Toprak İşleme Alet Ve Makinaları

•       Toprak işlemenin amaçlarını açıklanması

•       Toprak işleme alet ve makinaları ile elemanlarını tanınması

•       Kulaklı pulluklarla sürüm şekillerinin tanınması

•       Toprak işleme alet ve makinalarının toprağa etki şekillerinin öğrenilmesi

•       Toprak işleme alet ve makinalarının kullanımında güç gereksiniminin belirlenebilmesi

Toprak işleme makinasının toprak içinde çekilebilmesi için gerekli çeki kuvveti ve bu kuvveti geliştirebilecek traktörün çeki gücü büyüklüğüne etkili olan mekanik özellikler:

•       Tav: Toprağın fiziksel durumunu ifade eder. Toprağın tav durumu; nem, havalandırma derecesi, su emme oranı, drenaj durumu gibi etkenlerle ilgilidir. Toprak işleme, toprak tavında iken yapılır ve ancak tavında işlenen bir topraktan beklenen fayda sağlanır.

•       İç sürtünme (Kohezyon): Toprak parçacıkları arasındaki sürtünme.

•       Dış sürtünme (Adhezyon): Toprak parçacıkları ile alet arasındaki sürtünme

•       Doğal yığılma açısı: Akışkan hale getirilmiş toprağın bir huniden serbest olarak dökülmesiyle oluşan koni şeklindeki yığının yan yüzeyinin yatayla yaptığı açıya doğal yığılma açısı denir.

•       Toprağın fiziksel yapısı: Tarım toprakları 5 grup altında incelenebilir. Hafif, hafif-orta, orta, orta-ağır ve ağır.

•       Özgül toprak direnci: Toprakların toprak işleme yönünden sınıflandırılmasında kullanılan hafif ve ağır deyimleri toprağın içinde çalışan alete gösterdiği direnci belirtir. Bu direnç özgül toprak direnci olarak tanımlanır.

•       Toprağı kabartmak, belirli miktarda parçalamak şeklinde etki gösteren toprak işleme, gerçekte, ekilecek tohumlar için uygun yetişme koşullarının sağlanmasının amaçlandığı tohum yatağı hazırlığıdır.

•       Toprak işleme yabancı ot kontrolu amacıyla da yapılmaktadır. Yabancı otlar uzun yıllardır bölge ve toprak koşullarında yaşayıp koşullara uyum sağladıklarından ve topraktaki bitki besin maddelerinden daha iyi yararlandıklarından hızla büyürler. Kültürü yapılan bitkilerin istediği koşullar ise toprak işlemeyle başlayan bir dizi işlem sonucunda sağlanabilir. Dolayısıyla yabancı otların bulunduğu bir arazide kültür bitkilerinin gelişmesi çok zordur ve tarlada bulunan yabancı otlar topraktaki neme en azından ortak olurlar

Toprak İşleme Alet ve Makinalarının Toprağa Etki Şekilleri

•       Toprağın parçalanması: Toprakta bitkilerin gelişimini olumsuz etkileyen ve hassas işleyici organları olan ekim makinaların etkin çalışmasını bozabilecek 50 mm’ den büyük kesekleri, ayrıca erozyona neden olacan 1 mm’ den küçük tozlaşmış parçacıkları oluşturmadan, toprağı belirli oranda parçalamalıdır.

•       Toprağın döndürülmesi: Toprağın döndürülerek işlenmesi ile uzun yıllar alet ve makinalarda işlenen toprak üst tabakasının giderek bozulan strüktürünün derindeki topraklarla karıştırılarak düzeltilmesi ve yüzeyde bulunan bitki artıklarının toprağa gömülerek çürümesinin sağlanması amaçlanır.

•       Toprağın kabartılması: Toprak içindeki su ve hava dengesinin sağlanması için yapılır. Toprağın kendi ağırlığı, uzun dönemlerde işlenmemesi ya da traktör gibi makinalarla çiğnenmesi sıkışmalara, topraktaki havanın dışarı çıkmasına ve bu durumda da mikroorganizmaların fonksiyon yapmamasına neden olur, toprağın canlılığı kaybolur.

•       Toprağın karıştırılması: Bitkiler için gerekli besin maddelerinin toprağın her yerinde eşit miktarlarda bulunabilmesi için toprağın karıştırılması gerekir. (1 az, 2 orta, 3 çok)

Pulluklar

                Pulluklar toprağın bitkisel üretim için yeterli olan 20-25 cm’ lik üst katmanını kabartıp kısmen veya tamamen devirerek işleyen aletlerdir.  Pullukla işlenen toprak, yağmu ve kar sularını kolay geçirir, nemi iyi tutar, havalanma durumu iyileşir ve bitki köklerinin uzamasına fazla direnç göstermez.

Gövde biçimi, kullanma şekilleri, işleyici gövde sayılarına göre sınıflandırılır.

•       Kulaklı pulluk

•       Diskli pulluk

•       Döner kulaklı pulluk

•       Dipkazan

•       Özel pulluklar

Kulaklı Pulluk

•       Toprağı devirerek, alt üst ederek işlerler.

•       Toprak, bir dikdörtgen prizma şeklinde şeritler halinde kesilir, alt-üst edilir, gevşetilir, kabartılır, kısmen parçalanır ve daha önce açılmış çizinin üzerine yana devrilir.

Kulaklı Pulluk Yapısal Özellikleri ve Elemanları

•       Kulaklı pulluklar; uç demiri, kulak, taban demiri ve varsa ökçe demiri, kulak uzantısı, keski demiri, öngövdecik gibi işleyici elemanlar ile payanda, çatı, traktör bağlantı yerleri, ayar düzenleri, tekerlekler gibi yardımcı elemanlardan oluşur.

•       Aktif elemanlar toprağı hareket ettirirler ve onunla doğrudan temas halindedir. Yardımcı elemanlar ise pulluğun aktif elemanlarını bir arada tutarlar, ayar yapılmasını sağlarlar, taşınmasına ve dengeli çalışmasına yardımcı olurlar.

•       Uç demiri: kulak ile birlikte pulluğun aktif yüzeyini meydana getirir. Toprağı yatay olarak keserek sürülmemiş tarla toprağından ayırır, toprağı yatay ve düşey yönde hareket ettirerek kulak üzerine doğru iter.

•       Kulak: Kulak, uç demiri tarafından hareketlendirilen toprak şeridinin hareketini devam ettirir.Kulaklı pulluklar genel olarak kulaklarının toprağa etki şekline göre dik kulaklı, orta dik kulaklı, yarı bükük kulaklı ve tam bükük kulaklı olmak üzere 4 grupta toplanırlar.

•       Taban demiri: Toprak işleme sırasında uç demiri ve kulak tarafından kesilen ve devrilen toprak şeridinin oluşturduğu direnç, pulluk aktif yüzeyini çizi tabanına ve çizi duvarına itmeye çalışır. Pulluğun bu kuvvetleri dengeleyebilmesi için çizi duvarına doğru yerleştirilmiş taban demirinden yararlanılır. Taban demiri, çizi tabanı ile temas halinde olan uç demiri keskin kenarı ile birlikte bir düzlem oluşturarak pulluğun sağa sola kaçmasını ve derine batmasını engelleyerek dengeli çalışmasını sağlar. Gövde sayısı fazla olan kulaklı pulluklarda bu görevi sarhoş tekerlek yapar.

•       Payanda: Kulak ve uç demiri gibi aktif elemanlar bir yanından kulaklı pulluğun çatısına bağlanan payandanın diğer tarafına havşa başlı civatalarla tutturulur.

Kulaklı Pullukla Sürüm Yöntemleri

•       Kulaklı pulluklar çalışırken toprağı sürekli bir yana devirdiklerinden tarlanın durumuna göre aşağıdaki yöntemlerden birine göre sürüm yapılır.

•       Tahtavari sürüm: sürüm yapılacak tarla dar ve uzun parsellere ayrılır. Balık sırtı,açık çizi  ve karışık sürüm olmak üzere üçe ayrılır. Balık sırtında parselin tam ortasından girilir, parselin sonunda parselden çıkılıp boşta dönülür daha sonra sağa dönülüp tekrar parsele girilerek ilk çizinin yanından işlemeye devam edilen yöntemdir. Açık çizi ise parselin sağ dış kenarından başlanıp sola dönülerek parselin diğer dış kenarından devam edilerek yapılan toprak işlemedir. Toprak şeritleri sürekli dışa devrildiği için parselin ortasında açık çizi oluşur. Balık sırtı ve açık çizi sürümde tarlanın ortasında ya bir sırt ya da bir açıklık oluşur. Bunun istenmediği durumlarda parseller birbirine bindirilerek, iç içe sürümler yapılır, buna karışık sürüm denir.

•       Şekilli sürme: Şekli düzgün olmayan ve düzgün olarak bölünemeyecek kadar küçük parsellerde uygulanır. Tarlanın ortasından ya da kenarından başlanarak içe ya da dışa doğru sürüm yapılır. Avantajı pulluğun çok keskin dönüşler dışında topraktan hiç çıkarılmamasıdır.

•       Düz sürme: Uygun büyüklükte parsellere bölünemeyecek kadar küçük ve şekli düzgün olmayan tarlalarda özellikle açık çizi ve tümsek oluşmaması istenen bahçe ve fidanlık gibi yerlerde, çizilerin yukarı doğru devrilemeyeceği eğimli arazilerde döner kulaklı pulluklar kullanılarak düz sürme yapılır. Sürüm sırasında parselin herhangi bir kenarından girilir, toprak sağa devrilir. Parsel sonunda dönüş yapılırken döner kulaklı pulluğun diğer gövdeleri döndürülerek bunlarla sürüm yapılır ve böylece tarlanın her yerinde aynı yönde çiziler açılmış olur.

Diskli Pulluk

•       Diskli pullukların asıl işleyici elemanı olan 50-60cm çapında olan disk, küre kapağı şeklindedir, kenarları keskinleştirilmiştir ve bir mile yataklandırılmıştır. Toprakta yuvarlanarak ilerler.

•       Yeni arazilerin açılmasında, taşlı ve bitki örtüsü yoğun arazilerin işlenmesinde kullanılır.

•       Kısmen alt-üst etme etkisi yanında asıl etki biçimleri toprağı parçalama ve karıştırma şeklindedir.

•       Dönerek çalıştıkları için tıkanma ve yapışma olmaz.

•       Arazi üzerindeki taş ve kök gibi materyalein üzerinden yuvarlanarak geçtiğinden zarar görmez, daha az aşınır.

•       Sürtünme sırasında disk üzerine gelen kuvvetler yana doğru itmeye çalıştığından dengelenmesi için bir denge tekerleğine ihtiyaç duyar.

•       Diskler yuvarlanarak çalışırlar, bu nedenle toprağa batmaları zor olduğu için ağır yapılırlar.

Döner Kulaklı Pulluk

•       Düz sürüm yapmak için kullanılırlar.

•       Tarlanın düz sürüm yöntemiyle işlenmesi ekimden hasata kadar olan tarımsal işlemlerde makina kullanımını kolaylaştırır.

•       Parsel başında dönme mesafesi kısa olduğu için tercih edilirler.

•       Normal kulaklı pulluklara göre gövde sayısı iki kat fazladır. Bu nedenle hem pahalıdırlar hemde ağır oldukları için büyük güçlü traktörlerle çekilebilirler.

Dipkazan

•       Pullukla her yıl aynı derinlikte işlenen topraklarda bu işleme derinliğinin altında taban taşı denilen sert bir tabaka oluşur. Bu tabaka toprağın üst kısmındaki suyun derinlere sızmasını engeller ve böyle toprak üzerine düşen yağışların yüzeyde akmasına, erozyona neden olur. Aynı zamanda bitki köklerinin derine gitmesini engeller.

•       50-60 cm’ye varan derinliklerde işleme yaparlar ve büyük güçlü traktörler gerektirirler.

Özel Pulluklar

•       Kullanma amacına göre bahçe pulluğu, bağ pulluğu, anız bozma pulluğu, ripper olarak adlandırılır.

Yüzeysel Toprak İşleme Makinaları

•       Toprağı 5-10cm derinlikte işleyen makinalardır.

•       Toprağı yeterince parçalayarak tohum yatağı hazırlamak,

•       Nadasa bırakılmış tarlalarda yabancı ot mücadelesi yapmak

•       Toprak yüzeyindeki bitki artıklarını veya gübreyi toprağa gömmek

•       Yağışlardan ve sulamadan sonra yüzeyde oluşan kaymak tabakasını kırarak toprak nemini korumak

•       Kültüvatör, tırmık, merdane ve tapanlar bu gruptadır.

Toprak Frezeleri

•       Toprağa daha çok karıştırma ve parçalama şeklinde etki eden toprak frezeleri traktör kuyruk milinden hareket alır.

•       Tekerlekler ya da kızaklar üzerinde kayarak ilerler.

•       Freze bıçakları traktör tekerlekleri yönünde dönme yaparak, toprağı dilimler halinde keser ve parçalar.

•       Kesilen dilimlerin büyüklüğü traktör ilerleme hızı, çevre hızı ve boçak sayısına göre değişir.

•       Toprak frezeleri bazı durumlarda tek başına tohum yatağı hazırlayabilen makinalardır. Karıştırma etkisi nedeniyle yüzeydeki organik maddeleri toprağa çok iyi karıştırırlar.

•       Toprağı fazla parçalayıp toz haline getirdiği için özellikle kurak bölgelerde erozyon tehlikesi oluşturur.

Kültüvatörler

•       Toprağı yırtarak kabartan, devirmeden işleyen, havalandıran ve yabancı otları keserek köklerini yüzeye çıkartan, tarladaki kesekleri parçalayan makinalardır.

•       Bir çatıya eşit aralıklarla sabit, yaylı ya da yarım yaylı olarak bağlanmış ayaklar ve bunların ucuna bağlı uç demirlerinden oluşur ve genellikle uç demirlerinin şekilleriyle dar uç demirli ve kazayağı uç demirli kültüvatör olarak tanımlanırlar.

Tırmıklar

•       Pullukla işlenmiş olan tarlalarda toprağın kabartılması, keseklerin parçalanması, tarla yüzeyinin düzeltilmesi, kaymak tabakasının kırılması ve yabancı ot sökülmesi yanında bazende serpme olarak ekilen tohumların toprağa karıştırılması için kullanılır.

•       En çok dişli, yaylı, diskli ve döner tırmık tiplerine rastlanmaktadır.

Merdaneler

•       Tohum yatağı hazırlamada kesekleri kırmak, toprağı bastırmak ve tarla yüzeyini düzeltmek amacıyla kullanılır.

•       Kış mevsiminde don etkisiyle kabararak gevşeyen toprakta ekili tahılların köklerinin toprakla temasının sağlanması için ilkbaharda merdanelerden yararlanılır.

•       Bastırma özelliği sayesinde topraktaki hava boşlukları da dağılır.

Tapanlar

•       Toprağın üst yüzeyini, fazlaca bastırmadan düzlemek ve küçük kesekleri parçalamak için kullanılır.