İçsel Tarım Mak - Traktörler

•       Tarımda iş makinalarının temel kuvvet makinası olan traktör incelenecektir.

•       Traktörün yapısı, çeşitli çalışma durumlarındaki kuvvet ilişkileri ve traktör stabilitesi açıklanacaktır.

•       Traktörün geliştirdiği güç ve moment değerlerinn belirlenmesi için kullanılan eşitlikler verilecektir.

•       Traktörü oluşturan temel yapı organları ayrı ayrı açılanacaktır.

•       Genel tanım

•       Traktörlerin sınıflandırılması ve ana yapı elemanları

•       Traktörlerin mekanik özellikleri

•       Tarım iş makinalarının temel kuvvet makinası traktördür. Traktör motorunun geliştirdiği güçten üç şekilde yararlanılır:

•       Çeki kancasından çeki gücü olarak

•       Kuyruk milinden ya da kasnaktan dönü gücü olarak

•       Hidrolik sistemden kaldırma gücü olarak

Traktörlerin Sınıflandırılması
- Paletli traktörler
- Tekerlekli traktörler

•       Tek akslı traktör

•       Çift akslı traktör

•       Arka tekerleklerinden kuvvet alan traktör

•       Alet taşıyıcı traktör

•       Özel traktör

•       Standart traktör

•       Dört tekerleğinden kuvvet alan traktör

•       Tekerlekleri farklı büyüklükte olan traktör

•       Tekerlekleri aynı büyüklükte olan traktörler

Motor

•       Traktörün kuvvet makinasıdır.

•       Traktörlerde genel olarak dizel motorlarla donatılır.

Kavrama (Debriyaj)

•       Motorun ilk harekete geçirilmesinde ve vites değiştirmede, uygun dişlilerin seçilebilmesi için motor hareketinin durdurulması gerekir. Bu görevi kavrama ünitesi yapar.

•       Kavrama, isteğe bağlı olarak motorun hareketini, dişli kutusuna gönderen ya da kesebilen bir hareket birleştirme elemanıdır.

Vites kutusu (şanzıman)

•       Traktörle çalıştırılan her tarım iş makinasının kuvvet gereksinimi ve uygun çalışma hızı farklıdır.

•       Vites kutusu, bu farklılığa cevap vermek için motor devrini değiştirmeden tekerleğin çeşitli devirlerde dönmesini sağlayıp, çeki kuvvetini ve hızı istee bağlı olarak değiştiren bir düzendir.

•       Kuvvet ve hızın ayarlanması için vites kutusu içersinde çok sayıda dişliden yararlanılır. Bu nedenle dişli kutusuda denir.

•       Kuvvet ve hız yönünden uygun dişliler vites kolu ile seçilir. Bu seçim sırasında motordan vites kutusuna gelen hareket kavrama ile kesilir. Seçim bittikten sonra dişlilere yeniden hareket verilir.

Diferansiyel

•       Vites kutusundan gelen dönü hareketini 90° döndürerek kuvvet ileten iki tekerleğe ulaştırır.

•       Traktörün sağa ve sola dönüşlerin de kuvvet ileten tekerleklerin birbirine göre durumunu da ayarlar. Örneğin sola dönüşte sol teker, sağ tekerden daha az yol alır.

•       Diferansiyel sağ ve sol teker arasındaki yol farkını dengeleyerek sola dönüşte sağ tekerin, sağa dönüşte sol tekerin daha fazla yol almasını sağlar. Böylece savrulmadan virajlarda dönebilir.

Kuvvet ileten (muharrik) ve dümenleme tekerlekleri

•       Diferansiyelden alınan dönme hareketini yere sürtünmek suretiyle ilerleme hareketine dönüştüren organlardır.

Kuyruk mili

•       Tarla pülverizatörleri, yapay gübre dağıtıcıları ve rotovatörlerde olduğu gibi bazı tarım iş makinaları dönme hareketiyle çalışır. Bu dönme hareketi traktörün kuyruk mili adı verilen organından sağlanır.

•       Hareketin alınmasına bağlı olarak üç tür kuyruk mili vardır.

•       Vites kuyruk mili

•       Motor kuyruk mili

•       Yol kuyruk mili

Vites kuyruk mili : Kuyruk mili hareketini vites kutusundan önce, kavrama milinden alır. Kavrama hem kuyruk miline hemde vites kutusuna kumanda eder. Kuyruk milinin devir sayısına ve dönü yönüne vites kutusunun etkisi yoktur. Kuyruk mili devri 540 ve 1000 d/d’ dır. Bu kuyruk mili traktör hareket ettiği zaman döner, durduğu zaman durur.

Motor kuyruk mili:  Kuyruk mili hareketini ayrı bir kavrama ile motordan alır. Dönme yönü ve devir sayısına vites kutusunun etkisi yoktur. Traktör hareket etmediği zamanda da kuyruk mili çalışır.

Yol kuyruk mili: hareket vites kutusundan sonra alınır. Bu nedenle kuyruk milinin devir sayısı ve dönü yönü vites kademesine göre değişir.

Hidrolik

•       Traktörler, hidrolik sistemlerle donatılmışlardır.  Tarım iş makinalarının büyük bir kısmı, traktörün hidrolik sisteminde yer alan asma kollarına asılarak çalıştırılır ve taşınır.

•       Ayrıca hidrolik sistemden, kepçe kullanılarak taşıma, kürüme ve yükleme işlerinde yararlanılır.

•       Hidrolik sistemlerde hidrolik yağlar kullanılır.

•       Yağ basıncı dişli pompalarla sağlanır.

Traktörlerin Mekanik Özellikleri

•       Mekanik özellikler incelenirken yaygın olarak kullanılan arka tekerlekleri kuvvet ileten traktörler gözönüne alınmıştır.

•       Çeki kuvvetinin yatay olduğu ve traktörün orta eksenine etki ettiği

•       Düşey toprak reaksiyonlarının yönlerinin aks ekseninden geçtiği varsayılmıştır.

•       Traktör üzerine etki eden kuvvetler statik, dinamik ve meyilli koşullar için incelenmiştir.

Traktör güçleri

•       Hareket direnci gücü

•       Kayma gücü

•       Çeki gücü

•       Efektif motor gücü

•       Dişlilerde meydana gelen kayıp güç

•       Meyil çıkma gücü

•       Kuyruk mili gücü

Traktörde ağırlık ve hız arasındaki ilişki:

•       Traktörler şahlanmaya başladığı sırada en büyük çeki kuvvetini geliştirirler. Ancak, bu sırada ön tekerlere binen yük azalır, traktörün dümenlemesi zorlaşır. Dümenlemenin sağlıklı yapılabilmesi için ağırlığının %20’si ön aksa binmelidir.

•       Büyük çeki kuvveti istenen işlerde traktörün ağır olması istenir.

•       Öte yandan tohum yatağı hazırlama ve çapa işlerinde, toprağın traktör tarafından fazla sıkıştırılmaması istenir.

•       Traktör ağırlığı arka tekerlere su doldurma ya d a tekerlere ilave ağırlık bağlama ve traktörün önüne ağırlık bağlama gibi önlemlerle arttırılmaktadır.

Traktörlerde İş Güvenliği

•       Traktör hareket halindeyken kullanan kişi dışında, oturma yerleri yoksa başka yolcu taşınmamalıdır.

•       Traktör daima üzerine takılmış kendi güvenlik çerçevesi veya kabiniyle kullanılmalıdır.

•       Kuyruk mili ve kasnaktan hareket alan ekipmanlar yanında-üzerinde kimsenin olmadığından emin olunmadan çalıştırılmamalıdırlar.

•       Sürücü koltuğu terketmeden vites boşa alınmalı, kuyruk mili ve kasnak kolu ayrılmalı, el freni çekilmeli ve motor durdurulmalıdır.

•       Çok sıcak havalarda güneş altında çalışılırken yakıt deposu tam olarak doldurulmamalıdır. Sıcaklıkla hacmi genişleyen yakıt taşabilir.