Şeker Pancarı Posası Geliştirme Teknolojisi

“ŞEKER PANCARI POSASI

GELİŞTİRME TEKNOLOJİSİ”

YÜKSEK LİSANS SEMİNERİ

Danışman : Doç. Dr. Fulya TAN

BİYOSİSTEM MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI

TEKİRDAĞ/2017

İçindekiler

1.Şeker Pancarı Posasının Tanımı …………………….... 1

2.Küspenin Tanımı …..…………....…………………….....1

2.1. Küspenin Yapısı ...……………………………………...2

2.2. Küspenin Muhafazası …………………………………...2

2.3. Sağlık Problemleri .....…………………………………...3

3.Küspenin Hayvanlar İçin Önemi ...…………………...... 3

4.Küspe Depolama Yöntemleri ..………………………..... 4

4.1.Olduğu Gibi Depolama ...………………………………...4

4.2.Samanla Depolama .....……………………………….......5

4.3.Üre Ve Melas İle Depolama ....…………………………....5

5.Küspenin Kullanımı ..……………………………………. 6

6.Küspe Eldesi ..………………………………………….... 6

7.Küspe Aşamaları....…………………………………….... 7

8.Kurutma Sistemi Ve Yan Ürün Eldesi .....……………… 8

9.Rasyonlar .……………………………………………….. 10

Şekiller

1.Küspe Aşamaları Ve Kuru Küspe Eldesi ………………. 7

2.Konya Şeker Fabrikası Prosesi ..………………………. 7

3. Siyah-Alaca İneği İçin Rasyon Örneği ....……………. 10

4.Besi Sığırları İçin Rasyon Örneği …………………….. 10

             1.Şeker Pancarı Posası: Çiftçilerimizin “küspe” diye adlandırdığı, kuru ve yaş olarak hayvanların tüketimine sunulan şeker sanayi yan ürünü olan pancar posası enerjisi yüksek süt ve besi sığırlarında yaygın olarak kullanılır. Hayvanların severek tükettiği sindirim derecesi yüksek, ucuz bir yem kaynağıdır. Sulu yemlerin bulunmadığı kış aylarında hayvanların yaş yem ihtiyacını karşılar. Saman gibi kaba yemlerin hayvanlar tarafından daha iyi yenmesini sağlar.

Şeker pancarı küspesinin hayvanlara zararı olmaması için çok iyi istiflenmesi gerekmektedir. Aksi takdirde küflenme meydana gelir ve bu küflenme ile kötü kokular oluşur. Şeker pancarı küspesinin küflenmesi besin değerini düşürür ve hayvan sağlığını olumsuz yönde etkiler. Şeker pancarı küspesi doğru bir şekilde depolanmamış ve hayvanlara verilmişse şiddetli ishale neden olabilmektedir. İshal sonucunda hayvanda halsizlik oluşur. Hayvanların bağırsaklarında iltihaplanmalara neden olur. Genç hayvanlarda özellikle danalarda eklem iltihaplanması neden olabilmektedir.

           

            2.Küspe:    Çiftçilerimizin “küspe” diye adlandırdığı şeker pancarı posası, şeker fabrikası yan ürünüdür. (Fabrika Atığı)

Hayvan yemi, gübre ya da yakacak olarak kullanılan, yağı ya da suyu çıkarılmış her türlü yağlı tohum ve bitki artığıdır.

            2.1. Küspenin Yapısı: Pancar küspesinde bol miktarda protein vardır. Bu sebeple küspeler protein kaynağı olarak kullanılmaktadır. Bol süt veren ineklerin protein ihtiyaçlarını küspe kullanmadan temin etmeye hemen hemen imkân yoktur.

            2.2. Küspenin Muhafazası: Pancar küspesi, muhafazası iyi paketlerde bozulmadan uzun süre dayanır. Örneğin 30 kg vakumlu poşetler Pancar küspesinin bozulmadan 12 ay dayanmasını sağlar. En uygun saklama yöntemi silaj yapım tekniğine göre depolanmasıdır. Yani sıkıştırılarak ve üzeri hava almayacak şekilde kapatılarak saklanmasıdır.

            2.3. Sağlık Problemleri: Şeker pancarı küspesi sadece Yozgat Şeker Fabrikası’nda şeker oranı sıfırdır. Diğer fabrikalarda şeker oranı olduğundan uzun süreli tüketilmesi ve fazla tüketilmesi durumunda hayvan sağlığını olumsuz etkilediği için uzun süreli saklanamaz, çabuk bozulur. Aksi takdirde küflenme meydana gelir ve bu küflenme ile kötü kokular oluşur. Şeker pancarı küspesinin küflenmesi besin değerini düşürür ve hayvan sağlığını olumsuz yönde etkiler. İyi saklanmamış pancar posası ile beslenen hayvanlar, şiddetli bir ishale yakalanarak halsiz kalır. Bağırsak iltihaplanmaları ortaya çıkar. Genç danalarda eklem iltihaplanmaları görülür.

ü Yaşanan Sorunlar;

ü Karaciğer bozulması

ü İshal

ü İshale bağlı halsizlik

ü Bağırsaklarda iltihaplanma

3.Küspenin Hayvanlar İçin Önemi: Hayvanlara kışın genelde saman türü kuru yemler verilmektedir. Şeker pancarı küspesi, kışın hayvanların yaş yem ihtiyacını karşılar. Şeker pancarı küspesi saman ve türlerinin hayvanlar tarafından daha kolay tüketilmesine yardımcı olur.  Pancar küspesi süt inekçiliğinde bir günde 6 kg tüketilmesinde pek sakınca yoktur. Pancar küspesi kesimlik besi yapan işletmelerde fazla tüketilebilir.

4.Küspe Depolama Yöntemleri: Yaş pancar posası yerde depolandığı gibi 2 veya 3 tarafı duvarlarla çevrili silolarda yada çiftçimizin küspelik diye adlandırdığı 4 duvarla çevrili yerlerde de depolanabilir.

4.1.Olduğu Gibi Depolama: Şeker pancarı küspesinin içerisine herhangi bir katkı maddesi katılmaz. Silajın yapılacağı yer sert ve düz olmalıdır. Zemine saman serilir ve üzerine şeker pancarı küspesi boşaltılarak ayaklarla iyice ezilerek sıkılaştırma işlemi yapılır.

4.2.Samanla Depolama: Fabrikadan yeni getirilen posanın su oranı %80-85 civarındadır. Silaj yapılacak küspenin genellikle su oranı %60-70 oranında olmalıdır. Bunun için 1 ton küspeye 300kg ile 500kg arasında saman katılarak su oranı düşürülmelidir. Bu oran saman ile posa düzgün bir şekilde karıştırılarak yapılırsa 400-500 kg kadar çıkabilir. Silaj yapılacak zemine 8-10 santimlik saman serilir. Saman ve küspe kat kat istiflenir. Saman ile silaj yapılırsa küspenin suyunun dışarı sızması ve ekşimesi engellenmiş olur.

4.3.Üre Ve Melas İle Depolama: Depolamada posanın üzerine samana ek olarak melas ve ürede katılır. Bu yöntem ile enerji ve protein değeri artırılır. Bir ton pancarın silajı için 300kg ile 500kg arası saman, 30kg melas ve 5-10kg üre kullanılır. Üre sindirimi kolaylaştırmak için kullanılır. Melas koyu kıvamlı olduğu için suyla eritilerek süzgeçli kova ile posaya dökülür. Üre melaslı suda eritilerek veya elle eşit şekilde serpilerek posaya katılabilir. Bunlar siloya 8-10 cm kalınlığında kat kat doldurulur. Her kat ayakla veya traktörle çiğnenerek iyice sıkıştırma sağlanır. Silo yüksekliği 1m oluncaya kadar bu işleme devam edilir. Melas protein değerini yükseltmek için kullanılmaktadır. Melas su ile eritilerek konulur. Ürede melaslı suda eritilip küspenin içerisine katılır. Küspe,  melas ve üre kat kat silolanır. Silaj üç haftada olgunluğa ulaşmaktadır.

Bu üç depolama yönteminde de silonun üzeri hava almayacak şekilde kapatılmalıdır. Silonun doldurulma işlemi tamamlandıktan sonra yağışlı günlerde silo tabanını sulardan korumak için silo etrafında 25-30cm derinliğinde drenaj kanalı kazılmalıdır.

5.Küspe Kullanımı: Kuru şeker pancarı küspesi ağırlığının beş, altı katı su çekme özelliğine sahiptir. Hayvanlara verilmeden önce küspe ıslatılarak verilmelidir. Silajlı küspe hayvanlara verileceği zaman hayvanın ağırlığının %5 oranını geçmemelidir. Kullanılacak miktar hayvanların ırkına ve cinsine göre değişmektedir.

ü Süt ve besi ineklerinde 20-30kg

ü Düvelerde 10-12kg (Günde)

ü Danalarda 5-6kg (Günde)

ü Buzağılara ise 4.aydan itibaren küspe verilmeye başlanabilir.

6.Küspe Eldesi: Şeker prosesinde pancar içindeki şeker alındıktan sonra çıkan küspe, dökme olarak isteyen çiftçiye verilmektedir. Açıkta kalan küspenin bozulmasını önlemek ve küspeyi katma değerli bir ürün haline getirmek için iki yöntem uygulama koyulmuştur.

ü Küspenin balya makinelerinde yaklaşık 1 tonluk paketler halinde ultraviyole streç filmle sarılarak bozulmadan uzun süre korunması sağlanmaktadır.

ü Küspenin kurutularak pelet halinde melaslı kuru küspe haline getirilmesidir.

Tamamını İndirmek İçin Tıklayın